Görümce

Uygurca’da ve Eski Türkçe’de falcı, müneccim anlamına gelen Körümçi ile ilişkili olduğu düşünülüyor ama Türkçe’deki  gibi “bir kadının kocasının kız kardeşi” anlamıyla kullanımı bir tek Türkiye Türkçe’sine mahsus.

Aile ve Akrabalar

Yeğen

Moğolca’da kızkardeşin çocuğu anlamına gelen “ciğen” kelimesinden değişerek gelmiş. Bu kelimeye Orhun yazıtlarında da aynı anlamıyla rastlanıyor.

Aile ve Akrabalar

Bacanak

Bacanak kelimesi, Eski Türkçe’de de iki kzıkardeşin kocalarının birbirleriyle ilişkisini belirtmek için kullanılıyor. Kızkardeş anlamına gelen bacı kelimesinden türemiş.

Aile ve Akrabalar

Baldız

Uygurca’da bir erkeğin karısının küçük kız kardeşi anlamına gelen baltız kelimesinden günümüze yumuşayarak gelmiş.

Aile ve Akrabalar

Kuzen

Fransızca’da aynı anlama gelen “cousin” kelimesinden geliyor.

Aile ve Akrabalar

Dede - Nine

Dede: Eski Türkçe’de de yaşlı erkek kişilere verilen isim olarak dede kelimesine rastlanmış. Ancak evrensel olarak çocukların erkek kişilere hitaben söylediği ikileme de-de kelimesinin yansıması olduğu düşünülüyor.  (İngilizce’deki daddy gibi.)

Nine:  Eski Türkçe’de nene olarak kullanılan kelimenin evrensel bir şekilde çocukların kullandığı nen-ne ikilmesinin yansıması olduğu düşünülüyor. (İngilizce’deki nanny gibi)

Aile ve Akrabalar

Enişte

Eski Türkçe’de yakın akraba olan kadının kocası anlamınada bugün olduğu şeklinde kullanılıyormuş. Farsça’da zengin erkek anlamına gelen “anguşta” kelimesiyle benzerliği olabileceği düşünülüyor.

Aile ve Akrabalar

Yenge

Yenge kelimesi, bugünkü haliyle Uygurca’da büyük kardeşin veya akrabalardan bir büyük erkeğin karısını belirtmek için de kullanılıyormuş. 

Aile ve Akrabalar

Amca - Dayı

Amca, Eski Türkçe’de “baba+cık” anlamına gelen abıca (abu + ca) kelimesinden geliyor.

Dayı ise, Uygurca’da annenin erkek kardeşini belirtmek için kullanılan “Tagay” kelimesinden değişerek gelmiş. 

Aile ve Akrabalar

Hala - Teyze

Teyze, Eski Türkçe’de annenin kız kadeşi anlamına gelen Tayıza kelimesinden geliyor. 

Hala ise, Arapça’da babanın kızkardeşi anlamına gelen Xala kelimesinden geliyor.

Aile ve Akrabalar

Baba - Peder

Yine çocukların söylediği ba-ba ikileminin yansımasıyla oluştuğu düşünülüyor. 

Türkçe’deki ilk kullanımı “saygın erkek kişi” olarak kullanılmış. Bir çok dilde aynı anlamı benzer kelimeler karşılıyor; Farsça’da babu, Çince’de baba, Yunanca, Latince ve Fransızca’da papa gibi.

Peder sözcüğü de Farsça’da baba anlamına gelen Pidar kelimesinden geliyor. Baba ve dini liderler için kullanılan bu kelime, bir çok Hint-Avrupa dilinde de aynı kökten geliyor. Sanskrtiçe; Pitar, Yunanca ve Latince; Pater, İngilizce; Father, Almanca; Vater gibi.

Aile ve Akrabalar

Anne - Valide

Ana kelimesinin değişme uğramış hali. Ana kelimesi çocukların konuşmalarını taklit ederek oluşan “na-na” ikileminin yansımasıyla, ilk olarak Uygurca’da kullanlan ve sonra Türkçe'ye giren bir sözcük. 

Valide ise, Arapça "walida" kelimesinden geliyor. Wld kökü Arapça'da doğum demek, walida doğuran, walad (velet) ise doğurulan, doğmuş anlamına geliyor.

Aile ve Akrabalar

Ebeveyn

Arapça “abuwayn” kelimesinin dilimize uyarlanmış hali. Abu + ayn kelimelerinin birleşmesinden geliyor, aslında “abu” baba demek, “ayn” da aynısı, kendisi demek.  Bu kelime de “bir çift baba” anlamında kullanılıyor gibi gözüküyor.

Aile ve Akrabalar

Kardeş - Abi - Birader - Abla - Bacı

Eski Türkçe’den geliyor, karın+daş yani aynı karnı paylaşanlar, aynı karından doğanlar anlamında.

Abla kelimesi, Eski Türkçe’de aynı anlama gelen abba keilmesinden türemiş. Bacı kelimesi de Eski türkçe'de kızkardeş anlamına geliyor.

Abi kelimesi, Ağabey sözcüğünün kısalarak günümüze gelmiş hali. ağabey ise; Ağa ve Bey kelimelerinin birleşmesiyle oluşan bir kelime. Ağa, Moğolca  saygı belirten, yaşı büyük erkeklere verilen bir ünvan, Türkçe’deki “Abi” gibi büyük erkek kardeşi belirtmek için de kullanılıyor. Bey kelimesi ise Eski Türkçe; erkek, efendi, resi, egemen ve hatta Tanrı anlamlarında kullanılmış.

Birader kelimesi Farsça erkek kardeş anlamına gelen biradar kelimesinden geliyor. Günlük hayatta kullanımda olmasına rağmen aslında “bilader” diye bir kelime yok. 

Farsça gibi Hint-Avrupa dil ailesinden gelen Latin kökenli dilerde de benzer kullanımlar var: Latince; Frater, İtalyanca; Fratre, Fransızca; Frére, İngilizce; Brother,  Almanca; Bruder, Kürtçe; Bira gibi.

Aile ve Akrabalar

Akraba

Arapça “yakın” anlamına gelen karib gelimesinin çoğulu olan akriba kelimesinden geliyor.

Aile ve Akrabalar

Aile

Arapça; bakmakla yükümle olduğun, aynı hanedeki kişiler anlamına gelen "aîla" kelimesinden geliyor. Yani aslında kelimenin kökenini baktığımızda aile olmak için kan bağına gerek yok, kediler de ailemizden.

Aile ve Akrabalar