Pekmez

Eski Türkçe’de koyutulmuş üzüm şurubu anlamına gelen Bekmes kelimesinden değişerek oluşmuş.

Boza

Eski Türkçe’de malttan yapılan bu içeceğe Buksum deniyormuş ve bu kelime zamanla Boza halini almış.

Ayran

Eski Trükçe’den günümüze gelen kelime hala, değişmeden aynı anlamda kullanılıyor.

Su

Eski Türkçe’den beri aynı anlamda kullanılıyor. Eski Türkçe’de sıvı kelimesinin karşılığı da Suv imiş, yani “su gibi"

Süt

Eski Türkçe’den geliyor. Süt; veya “Süz” damlamak, sızmak anlamına geliyor. Moğolca’da da süt kelimesinin karşılığı Sün, Türkçe’den Moğolca’ya geçtiği düşünülüyor.

Balık Burcu

Balık Burcu’nun Latince’deki karşılığı olan Pisces, “Balıklar” demek. Balık Burcu ayı sırasında gökyüzünde kuyruğundan birbirine bağlı iki balığı andıran yıldız kümesi sebebiyle bu isim verilmiş.  Yunan Mitolojisi’nde Tayfun canavarından kaçan Eros ve Afrodit’i boğulmaktan kurtaran iki Suriyeli nehir balığı olan Ichthyes’i yansıtıyor.

Burçlar

Kova Burcu

Eski Türkçe’den birebir geliyor. Oymak, boşaltmak anlamına gelen “kov/koğ” kelimesinden türemiş. Kof kelimesi de aynı kökten geliyor.

Kova Burcu’nun Latince’deki karşılığı Aquarius’un kelime anlamı su taşıyıcısı demek. Türkçe’ye Kova olarak çevirilse de aslında saki olarak düşünebiliriz çünkü aslında bir eşyadan değil bir insandan bahsediliyor ve Yunan Mitolojisinde Olimpos Dağı’na Zeus’un içkisini doldurmak için getirilmiş olan yakışıklı Frigyalı Ganimedes’i temsil ettiği düşünülüyor.

Zeus ve Ganimedes

Oğlak Burcu

Eski Türkçe’de keçi yavrusu anlamına gelen oğla kelimesinden geliyor. Aslında oğla genel olarak yavru anlamına gliyor ve oğlan da aynı kökten geliyor.

Oğlak Burcu’nun Latince’deki karşılığı Capricorn. Capricorn aslında keçi boynuzu demek yani Türkçe’ye keçi olarak çevrilse daha doğru bir çeviri olabilirmiş. Oğlak burcunun ayında gökyüzünde kuyruğu balık şeklinde olan uzun boynuzlu bir keçi şeklinde kümelenmiş yıldız kümesi sebebiyle bu isim verilmiş.

Mitolojide bu hayvan hem dağların hem denizlerin keçisi olan bu hayvanın denizlerden dağlara çıktığı, dolayısıyla sulardan yükselerek kuzeylere tırmanan güneşi yani Kış Ekinoksunu (21 Aralık) temsil ettiği rivayet ediliyor.

Burçlar
Çiftlik Hayvanları

Yay Burcu

Eski Türkçe’de aynı anlama gelen “ya” kelimesinden türemiş. Yay Burcu’nun Latince’deki karşılığı Sagittarius ve bu kelime aslında okçu demek. Bu ay içinde Yay atan at üzerinde bir okçuya benzeyen yıldız kümesi sebebiyle bu isim verilmiş.

Burçlar

Başak Burcu

Eski Türkçe’de mızrak veya ok başı ve aynı zamanda buğday ekinlerinin başı anlamına gelen kelime, baş kökünden türemiş. 

Başak Burcu'nun Latince’deki karşılığı Virgo; aynı zamanda bakire, el değmemiş ve genç anlamına geliyor. 

Burçlar

Yengeç burcu

Yengeç Burcu Latince Cancer demek, Cancer kelimesi ise Latince çok sert demek. Latince’ye Antik Yunanca’da sert anlamına gelen Karkitos ve öncesinde de Sanskritçe’de sert anlamına gelen Karkitos kelimelerinden türemiş. Set bir şekilde sıcak geçen, güneşin en yüksek te olduğu ayları tanımlamak için de kullanılmış ve bu aylarda doğan insanları tanımlamak için kullanıldığı düşünülüyor. Sağlıklı hücrelere zarar veren sert bir tümör olan kanser kelimesi de aynı kökten geliyor.

Efsaneye göre Herkül’ün Hydra’yı yenmesinin ardından Hera, ayağını ısırsın diye Herkül’e bir yengeç gönderiyor. Herkül ise yengeçi ayağıyla eziyor, bunun ardından Hera o yengeci güç gösterisinin göstergesi olsun diye göğe yerleştiriyor. Bu dönemde gökyüzünde yengeç şeklinde görülebilecek bir yıldız kümesi beliriyor.

Burçlar

Herkül'e gönderilen dev Yengeç

Koç Burcu

Koç Burcu, Latince Aries demek. Bu kelime ise Eski Latince’de koç hayvanının yanı sıra hoplama, zıplama anlamına geliyor.

Yunan Mitolojisine göre bu burca ismini veren koç, üvey anneleri Ino’dan kaçan Phirixus ve Helle’yi Yunanistan’dan Gürcistan'a taşıyor. Helle, Ege Denizi üstünde koçun üstünden düşüyor. (Rivayete göre bu yüzden Koç burcu feminenlikten uzak) Phirixus ise hem Ege hem Karadeniz üstünden Gürcistan'a varıyor ve bu yolculuğa teşekkür etmek için koçu Tanrılara kurban ediyor. Bu sebeple Hazreti İbrahim’e indirilen kurbanlık koyuna da gönderme yaptığı düşünülüyor.

Mısır Mitolojisine göreyse koç burcu, Mısır’da tanrıların tanrısı olan ve sembolü koç başı olan Ammon’a bir gönderme, Ammon bu ay içinde tahta çıktığı için bu ismin verildiği düşünülüyor.

Burçlar

Kırlangıç

Eski Türkçe'deki karlıgaç veya kargılaç kelimelerinden değişerek gelmiş.

Kuşlar

Kapı

Eski Türkçe’de Kapığ denilen bu kelime, yan yana gelmek, bitişmek anlamına gelen kap fiilinden türemiş. Kapak, kapamak gibi sözcükler de aynı kökten geliyor.

Evin Bölümleri

Oda

Eski Türkçe’de yaşanılan yer/çadır anlamına gelen otağ klimesinden geliyor. Otağ ise ota yani ateş yanması fiilinden, dolayısıyla ot/od yani ateş kelimesinden geliyor. Dolayısıyla oda içinde ocak/ateş yanan yer denilebilir. Moğolca’da odanın karşılığı utağa, Eski Türkçe’den Moğolca’ya geçiş yaptığı düşünülüyor.

Evin Bölümleri

Rüzgar - Yel

Rüzgar kelimesi aslında RûzKâr imiş, bu kelime  Rûz + Kâr birleşmesiyle oluşmuş ve “Günün getirdiği” demek. Kulağa çok romantik geliyor ama gerçekten öyle. Rûz Farsça gün demek ve Sanskritçe Rûçati kelimesinden geliyor. Kâr ise yine Farsça getiri, kazanım demek. (Türkçe’de de kullanıldığı üzere) Ancak yel anlamındaki hali, çok garip ama, bir tek Türkçe’de kullanılıyor.

Yel kelimesi ise öz Türkçe. Eski Türkçe’de koşmak fiili de “yel” imiş. Dolayısıyla hız ve hareket ifade eden bir kelime olabilir.

Rüzgarlar

Çörek

Çörek tatlı veya tuzlu, yuvarlak hamur işine verilen isim ve Eski Türkçe ’de çörek; yuvarlak, kıvrım anlamına geliyor, çöreklenmek fiilinin de top top olmak, yuvarlanmak anlamına gelmesi gibi.

Hamur İşi

Kemalpaşa Tatlısı

Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesinde doğan ve bu ilçeden ülkeye yayılan bu tatlı adını ilçeden alıyor.  Tatlının yüzyıllardır bu yörede yapıldığı biliniyor.

Aslında bu tatlının da ilçenin de adı Kirmastı imiş, Kirmastı ise Bizans’ın kadın yöneticilerinden biri olan Kirmastorya’dan geliyor. İlçenin adı Mustafa Kemal Atatürk’e atıfta bulunarak 1922 yılında değiştirilmiş.  

Tatlılar Hamur İşi

Baklava

Birçok Arap ülkesi hatta Yunanistan Baklava’ya sahip çıksa da, Baklava kelimesi Eski Türkçe’den geliyor, eski ismi Baklağı imiş ve zamanla dönüşmüş.

Rivayete göre Osmanlı Saraylarında 6 çeşit baklava yapılırmış, saraya aşçı alınırken pilav ve baklava yaptırırlar ve aşçılığını değerlendirirlermiş. Aşçının bir tepsiye en az yüz yufka sığdırması istenirmiş. Evin sahibi, tepside bulunan yüz yaprak yufkanın yarım metre yukarısından bir altın lira bırakırmış. Yufkaların inceliği ve kıtırlığı sayesinde, tepsinin dibini bulmasını istermiş. Bu gerçekleştiğinde baklava yenmeğe değer bulunur ve altın aşçıya ödül olarak verilirmiş.

Tatlılar Hamur İşi

Kazandibi

Kazanın dibinde yanarak oluşan bu tatlı tamamen Eski Türkçe kökenli. Kazan eski Türkçe ’de “çukur kap” anlamına gelirken dip de Eski Türkçe ’de “kök” anlamına geliyor.

Tatlılar