Balina

Latince’de bu balığa Balaena denmektedir ve Latince’den İtalyanca’ya, İtalyanca’dan da Türkçe’ye geçiş yapmıştır. Bu sözcüğün kökeni ise Hint-Avrupa dillerindeki “bhal” kökünden geliyor ve “şişmek, kabarmak” anlamına geliyor. Balon sözcüğü de aynı kökten geliyor mesela.

 Balık İsimleri

Çinekop

Yunanca’da bu balığıa verilen “Tsinokópos” isminden geliyor. 

Bu balık aynı zamanda Lüfer'in küçük noyutlarından biri. 

Balık İsimleri 

Kalamar

Türkçe’de Mürekkep Balığı olarak da geçen bu balığa Yunanca’da Kalamari deniyor.  Kalamari ise yine aynı dildeki Kalamos yani “kalem” kelimesinden türetilmiş. Çünkü eskiden yazı mürekkebinin kaynağı bu balığın salgıladığı boyalı sıvı imiş.

Balık İsimleri 

Deniz Canlıları

Fok

Türkçe’de Ayı Balığı olarak da isimlendirilen bu balığa, Yunanca Foki, Latince Phoka deniyor. Bu kelimelerinse Fok balıklarınınn daha çok görüldüğü kuzey kıyılarından, Fince’den geçtiği düşünülüyor. Bir efsaneye göre, İzmir’in ilçesi olan Foça da, çevre adalarda çokça fok yaşamasından ötürü M.Ö. 11. yy’da Phokia ismiyle kuruluyor.

Balık İsimleri

Yunus

Kuran’da Yunus peygamberi yuttuğu yazan balık türüne Arapça’da Yunüs denildiği gibi Türkçe’de de Yunus denmiş, Yunus Peygamberin ismi ise Latince’de Jonas, İbranice de Jonah olarak geçmekte ve “güvercin” anlamına gelmekte.

Latin kökenli dillerdeki Dolphin, Daulphin, Dolfinus kelimesi ise Eski Yunanca'da "döl yatağı, rahim" anlamına gelen "delphis" kelimesinden türetilmiş. Balığın şeklinden ötürü bu ismin uygun görüldüğü düşünülüyor.

Balık İsimleri 

Levrek

Yunanca’da da Lavraki denilen bu balığın ismi, Yunanca’daki lavros yani “yırtıcı, avcı” kelimesinden geliyor.

Balık İsimleri

Sazan

Orta Asya’dan beri kullanılan kelimenin Moğolca’dan Türkçe’ye geçtiği biliniyor. Bir tatlı su/göl balığı olan Sazan’ın eski Türkçe’deki “Saz” yani “bataklık” kelimesiyle ilişkili olabileceği de düşünülüyor.

Balık İsimleri

Müren

Latince Muraena, Yunanca Myraina denen  bu balığın isminin kökeni bilinmiyor ancak Mersin şehrinin isminin bu balığın adından geldiği biliniyor.

Balık İsimleri

İskorpit

Yunanca’da Skorpidi olarak anılan bu balığın ismi, aynı dildeki Skorpios, yani “akrep” kelimesinden geliyor, çünkü bu balıkta da avlanmaya yarayan zehirli dikenler mevcut.

Balık İsimleri

İstavrit

Yunanca’da Savridi denilen bu balık, yine Yunanca’daki Savros (kertenkele) sözcüğüyle aynı kökten geliyor.  Bilinen net bir kökeni olmamakla brilikte, bu iki hayvan da haç şekline benzediği için,  Yunanca Stauridi, yani İstavroz (haç) kelimesi ile ilişki kuranlar da bulunuyor. 

Balık İsimleri

Somon

Bu balığın adı Yunanca’dan değil Fransızca’dan, Saumon kelimesinden geliyor, ki bu da bu balığın Anadolu topraklarına daha geç geldiğini gösteriyor. Saumon kelimesi de Latince’de bu balığa verilen isim olan Salmo kelimesinden geliyor. Salmo ise Latince’de Salire yani “zıplamak, sıçramak” filinden türetilmiş. Bilindiği gibi Somon balıkları akıntıya karşı yani yokuş yukarı yüzerler ve yeri geldiğinde taşların üzerinden atlamak için toplu sıçramalar yaparlar.

Somon balığı, bazı Kızılderili kabileleri için de çok kutsal hayvanlardan biri. Efsaneye göre, bu kabileler somon balıklarının nehrin diğer ucunda yaşayan başka bir kabile olduğunu düşünüyorlarmış. Kışa doğru nehirde ilk yakalanan somonu diğer kabilenin ziyaretçisi olarak düşünüp, yabancı konukları geldiğinde söylenen şarkılarını söylüyorlarmış ve tek bir balıktan olabildiğince çok kişi ufak ufak etler alıyormuş, kılçığını da hiç parçalamadan tekrar nehire fırlatıyorlarmış ki o kılçık canlanıp tekrar insan haline gelip kabilesine dönüp başkalarını da göndersin.

Eğer o ilk somonun kılçığı nehire değil de toprağa düşerse somon kabilesine ayıp edip onlari küstüreceklerini düşünüyorlarmış.

Balık İsimleri 

Çipura

Yunanca Tsipura yani “balık kılçığı” kelimesinden geliyor, çok kılçıklı bir balık olduğundan olsa gerek.

Balık İsimleri

Uskumru

Yunanca’da aynı balığa verilen “Scumbri” isminden geliyor.

Balık İsimleri

Kefal

Yunanca’da da bu balığa “kephalos” deniyor ve başının vücuduna göre çok büyük olmasından ötürü bu ismi almış, Yunanca’daki kephale yani “kafa, baş” kelimesinden türetilmiş.

Balık İsimleri

Lüfer

Yunanca’da da aynı kelimeyle anılan balığın ismi, yine yunanca’daki ki “Gouphari” yani “çivi gibi, sivri, kazık” kelimesinden geliyor.

Küçükten büyüğe doğru; defneyaprağı, çinekop, sarıkanat, lüfer, kofana, sırtı kara olarak bilinen balık türleri de lüfer balığının çeşitli yaş ve boyutlarındaki balıklar. 

Bu arada unutmadan burada da yazalım; Balıkçılara göre 24-25 cm üzerindeki lüferler avlanılabilir, çevre kuruluşlarına ve sivil toplum örgütlerine göre 19 cm üzerindeki lüferler avlanmamalı.

 Balık İsimleri

Barbun

Yunanca’daki balık isminden geliyor; “Barbunia” Bu kelimeninse Latince “Barba” yani  Sakal kelimesinden geldiği düşünülüyor. Fasülye cinsine ismini veren de yine bu balık ama bu geçişin sebebi bilinmiyor.

Balık İsimleri

Sardalya

Yunanca “Sardela”. Bu kelimenin kökeni yine yunanca “Sarda” yani “Tuzlanmış, Salamura” kelimesinden geliyor.

Balık İsimleri

Lipsos

Yunancadaki “Lipsos” kelimesinden geliyor, bu keime Yunanca eksik, sakat, yarım  akıllı anlamına geliyor. Lipsosların çocuğun çok küçük olması sebebeiyle denize atıldığı için bu ismi almış.

Balık İsimleri

Hamsi

Yunanca’daki “Xamsi”den geliyor, nihai kökeni bilinmiyor, eski bir Karadeniz dilinden geldiği tahmin ediliyor. İngilizcedeki karşlılığı Anchory ise,  Ceneviz dilindeki “anchuva”; “kuru balık” kelimesinden geliyor.

Balık İsimleri

Balık

Türkçe olduğu bilinen bu kelimenin, “ vıcık, yapışkan, ıslak”  anlamındaki “bal” kökünden geldiği düşünülüyor. Yani bildiğimiz bal ve balçıkla aynı kökten. 

Alabalık, Sarıkanat, Kılıç, Kalkan, Mürekkep Balığı, Kedi Balığı, Köpek Balığı gibi bir çok balığın ismi de Türkçe kökenli ve çeşitli isim ve sıfat tamlamalarıyla balıkların görünüşlerine göre verilmiş.

Günlük yaşantımızda yer alan bir çok balık isminin ise Yunanca kökenli olduğunu görüyoruz. Komşularımız bir zamanlar Anadolu kıyılarında da balıkçılık yaptıklarından ve isimleri miras bıraktıklarından.

Balık İsimleri